SHARE

Kur e mori vesh se kolegu i ri Rossi, që sapo kishte filluar punë aty, fitonte njezet mijë lireta në muaj më shumë se sa ai, Xhovani Batistela u tërbua dhe guxoi të ndërmerrte një veprim që në kushte të tjera do t’i dukej një budallalëk i madh; të shkonte në zyrën e drejtorit të përgjithshëm dhe t’i tregonte shqetësimin që kishte.

Dhe ja ku gjendet përballë zyrës, në fund të së cilës rrinte ulur kapoja.

-Ju lutem, ju lutem, ejani!

-Më falni komendator, por….

-T’ju fal!? Ç’është ajo fjalë, ju lutem, i dashur Batistela? Unë duhet t’ju falenderoj që erdhët në zyrën time.

-Ju?!

-Po, unë. Dhe jam i kënaqur madje, shumë i kënaqur, që ju shoh përsëri më në fund. Po uluni, uluni, ju lutem. Eh, njerëzit që i ke më për zemër, njerëzit tek të cilët ke më shumë besim, janë pikërisht ata që i harron më lehtë. Ky është në fakt ligji i egër i jetës, apo jo? Flitni, flitni, i dashur Batistela! Sa kohë u bënë që s’kemi këmbyer dy fjalë qetësisht? Javë? Ndoshta disa muaj. S’do të çuditesha sikur të jenë edhe vite, madje.

-Plot dy vjet e gjysëm më parë.

-Dy vjet e gjysën më parë! Po, a më besoni, i dashur Batistella, që gjatë këtyre dy vjetëve e gjysëm, unë çdo mbrëmje, në kohën kur bëhen rrënimet e ndërgjegjes, mendoja për ju? Çdo mbrëmje, para se të flija, thoja me vete:

-Po, Batistelën, atë punëtor të zotin, e ke harruar vallë? Kur do të vendosësh t’i japësh vendin që meriton? Një punëtor si ai, një shtyllë të firmës, një njeri të ndershëm, si e harrove kështu? Kështu thoja me vete dhe, të më besoni, çdo mbrëmje kjo përbënte një vrasje ndëgjegjeje për mua.

-Pra ju, komendator…

-Doni të thoni nëse dua t’ju ndihmoj? Oh, as mos e zini në gojë këtë, as mos ma thoni një gjë të tillë. Kujtoni se unë nuk kuptokam. Kujtoni se jam një njeri me të cilin s’mund të merresh vesh! Fjalë për fjalë mund t’jua përsëris atë që ju kishit ndërmend të më thonit, se është dikush që, megjithëse ka më pak tituj se ju, fiton më shumë, se kjo është një padrejtësi dhe se ju ka bërë të humbni durimin!

-Në fakt…

-Dhe ju, i dashur Batistela, patët një moment inatosjeje, apo jo? E kush nuk do ta kishte patur. Padrejtësia i kthen në tigra edhe njerëzit më kokëulur dhe zemërbutë, apo jo?

-Epo…

-E shikoni? Dhe ju kujtonit se unë  s’kuptoja, se unë s’dija, se s’interesohesha. Sa mosbesues që jini! Në rregull! Le të jetë kjo një ditë e mirë për të dy. Në mbrëmje do të jemi të dy më të kënaqur nga vetja. Si thoni njëqindepesedhjetëmijë mijë?

-Si?

-Ju, nëse s’gaboj, merrni nëntëdhjetëepesë-nëntëdhjetëetetëmijë.

-nëntëdhjetështatëmijë.

-Në rregull. Bëjmë një shtesë gjer në njëqindepesëdhjetë. Do t’ju mjaftonin?

-T’ju them të drejtën, se pritja…

-E shikoni që s’jam vetëm njeri i llafeve, s’jam ajo dhelpër plakë që më quajnë disa.

-Unë… ju falenderoj…

-S’është nevoja të më falenderoni. Përkundrazi, unë duhet t’ju falenderoj për punën që bëni. Një cigare?

-Faleminderit, nuk e pi.

Të lumtë! Edhe kjo është një cilësi. Ndërsa unë e pi si dreqi. Në rregull, në rregull. Tani çdo gjë u sqarua.

-Atëherë, unë po largohem.

-Nuk po ju mbaj më, i dashur Batistela, dhe urime. (“Sa keq!” – psherëtin).

-Përse thoni sa keq?

-Asgjë, unë… për ju… kisha menduar plane të tjera, por tani është e kotë.

-Plane?

-Po, plane, por tani…

-Komendator, s’doni të ma thoni?

-Unë ju njoh. Atë që është në të mirën tuaj, ju e merrni ters. Por, s’është e vërtetë. Do të kishte qënë një provë besimi, një shfaqje miqëise, kjo po. Por e kuptoj, do t’ju kishte lënë një përshtypje te keqe.

-Po pse?

-Për më tepër, është një çështje intime.

-Nuk keni besim tek unë?

Drejtori u ngrit, filloi të bënte ecejake në zyrë me pamje ku kishte zënë vend dyshimi, mbylli derën me çelës, mbajti vesh se mos dikush po kalonte në korridor, afroi gishtin tregues tek buzët, duke bërë shenjë për të heshtur, u kthye në tavolinën e punës dhe filloi të fliste nën zë.

-Batistela, a më dëgjoni? Unë jam plak tashmë.

-S’është e vërtetë.

-Po, po. Zemra po më dobësohet nga dita në ditë.

-Oh, mos e thoni këtë gjë as me shaka.

-Dhe këtu, në këtë tavolinë, në vendin tim, kush do të vinte? A më dëgjoni, Batistela?

-Sigurisht, po ju dëgjoj.

-Nëse s’e bëni fjalë, ju lutem, tek ju kam besim… ka ca kohë që flitet për ndryshime të mëdha…

-Ndryshime?

-Ju sigurisht e kuptuat menjëherë. Flitet për ndërrim pronësie, gjë që do të fuqizonte një grup tjetër financiar. Dhe e dini se çdo të thotë kjo? Që pronarët e tanishëm të ikin dhe në vend të tyre të vijnë të tjerë. Thatë gjë? A e kuptoni se çdo të ndodhte në një rast të tillë?

-Po…

-Në qoftë se ky ndryshim do të ndodhë dhe duket se kjo është çështje ditësh, shkaku është një i vetëm: që punët s’venë mirë dhe se kriza është ndjerë edhe tek ne, arsye që unë ose rri ose largohem. Çështja e parë me të cilën do të merreshin të porsaardhurit, do të ishte ajo  e të kursyerit sa më shumë. Dhe në ç’mënyrë? Shumë thjeshtë. E di se ç’bëhet në raste të tilla?

-Nuk e di çfarë…

-Riorganizim. Fjalë e bukur: Riorganizim. Dhe e dini se çdo të thotë kjo? Do të thotë të lirohesh nga shpenzimet e tepërta. Kjo është zgjidhja e famshme. Do ta pësojnë ata që kanë patur ngritje page. E kush shpëton? Si në të gjitha rastet, janë peshqit e vegjël që shpëtojnë.

-Po, atëherë?

-Atëherë, çfarë? Mos ju mendoni se mua më pëlqen fakti që të pushojnë nga puna një njeri si ju? Është detyra ime, në këto raste, nëse më ka mbetur një fije ndërgjegje, t’ju paralajmëroj, i dashur Batistela. Jo vetëm kaq, por t’ju ndihmoj të përballoni rreziqet e mundshme.

-Të përballoj? Po çfarë?

-Sigurisht, do të doja t’ju shpëtoja nga shkurtimet, t’ju vendosja në një qoshe të sigurt. Por është e kotë. Ju të rinjtë s’e kuptoni se…

-Ma thuaj, komendator…

-Doni që t’ju flas hapur, sikur të ishit im bir? Në qoftë se do të isha në vendin tuaj, e di se çdo të bëja në një situatë të tillë, o djalë i mbarë? Do të fshihesha, do të mbaja kokën ulur, do mundohesha të mos bija në sy, të kënaqesha me…

-Pra…

-Kuptohet, morali është i qartë: duke përmirësuar gjendjen tuaj ekonomike, unë në fakt do t’ju kisha bërë një shërbim të keq, njësoj sikur t’ju rrënoja.

-Në mënyrë që ju…

-I dashur Batistela! Nuk dua që ju nesër të keni arsye për të më qortuar. Po, nesër ju mund të më pyesni: Komendator, pse s’ma thatë më parë këtë gjë? Përse s’më hapët sytë? I dashuri im. Koha s’pret më. Ndërrojnë ose jo pronarët, unë vetë një ditë do të jem i detyruar të ndërmarr veprime heroike. Dhe pse duhet ta pësonit pikërisht ju nga kjo gjë?

-Po unë… s’po kuptoj.

-E keni fjalën për ngritjen e rrogës? Thoni që është më mirë të presim? Jo, s’duhet pritur. Duhet parashikuar. Ç’bëjnë ushtarët kur armiku qëllon? Ulin kokën, struken për të shpëtuar. Strukuni dhe ju, Batistela!

-Të strukem?

-Në kuptimin figurativ, merret vesh. Në këtë rast, duhet një manovër strategjike, një shtirje. E kuptoni, Batistela?

-Në të vërtetë…

-E ç’të bëhet ty, beqar që je, nga një ulje e vogël? Në qoftë se në vend të nëntëdhjetëeshatemijëve do të merrni tetëdhjetëmijë, s’bëhet qameti. Janë rrogat nëntëdhjetyyëmijë e sipër ato që bien në sy. Por si kompensim, do të fitoni qetësinë, sigurinë se s’do të keni telashe.

-Një ulje rroge?!

-E shikon që kisha të drejtë, që ishte më mirë të heshtja? Sepse ju, menjëherë, i jipni fjalëve të mia një tjetër interpretim.

-Tetëdhjetëmijë lireta, thoni?

-Unë përpiqem të evitoj rrogat e larta, shqetësohem, mundohem, vras mendjen për të mirën tënde dhe ja ju tani, më konsideroni si armik…

-Tetëdhjetëmijë?

-Shtaëdhjetëmijë do të ishte më mirë, ndoshta, por edhe tetëdhjetëmijë s’ka gjë.

-Komendator…

-E di, ju jeni një djalë i mirë, i kapni gjërat menjëherë. Mendoni tani, sikur unë të kisha heshtur… Ju do të kishit patur shtesën e rrogës… njëqindepesëdhjetëmijë në muaj. Po më pas? Punë të bukur do të kishim bërë. Do t’ju kishin flakur qysh me valën e parë. Sa mirë, sa mirë që është dikush që jua do të mirën.

-Ju mendoni se shtesa e rrogës…

-As mos kini pikë dyshimi, biri im. Do të kishte qënë për ju një litar në fyt.

-Atëherë, faleminderit, komendator. Ju më shpëtuat nga një hall i madh-S’ka nevojë të më falenderoni… Shkoni e punoni i qetë. Eh, i dashur Batistela, shqetësimi im është një i vetëm: se s’mund të bëj më shumë për ju. Ky, ju betohem, është shqetësimi im i vetëm.

Përktheu: Alban Bobrati